Powstanie Muzeum. Historia i stan obecny

Państwowe Muzeum Oświęcim-Brzezinka zostało utworzone 2 lipca 1947 roku ustawą polskiego Sejmu i obejmuje obszar dwóch zachowanych części obozu Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau.

Muzeum obejmuje obszar 191 hektarów, z czego na Auschwitz I przypada 20 ha, a na Auschwitz II Birkenau 171 ha. W 1962 roku wyznaczona została strefa ochronna dla terenów muzealnych w Brzezince, a w 1977 roku strefa taka została ustalona dla terenów muzealnych w Oświęcimiu. Obie strefy zostały zaktualizowane w 1999 roku na mocy sejmowej ustawy o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady. Głównym założeniem przy wyznaczaniu stref ochronnych było zachowanie autentycznego kontekstu Miejsca Pamięci i zapewnienie mu niezbędnej ochrony.
W granicach Muzeum znajdują się poobozowe obiekty i ruiny, włącznie z ruinami komór gazowych i krematoriów, kilkanaście kilometrów obozowego ogrodzenia i dróg wewnętrznych oraz rampa kolejowa (w Birkenau).

W 1979 r. tereny byłego KL Auschwitz-Birkenau wpisane zostały do międzynarodowego rejestru dóbr dziedzictwa światowego UNESCO.
Już w 1947 roku na terenie byłego KL Auschwitz I w kilku poobozowych blokach otwarta została pierwsza wystawa - rozbudowana w 1950 roku - przedstawiająca historię zagłady oraz warunki egzystencji więźniów obozu. W 1955 roku nastąpiło otwarcie nowej wystawy, która z pewnymi zmianami przetrwała do czasów obecnych.

W części poobozowych bloków od 1960 roku umieszczano tzw. "wystawy narodowe" tworzone z inicjatywy byłych więźniów z różnych krajów, zrzeszonych w Międzynarodowym Komitecie Oświęcimskim. Przedstawiały one przede wszystkim los obywateli tych państw, z których naziści kierowali do KL Auschwitz transporty z deportowanymi.

Na terenie byłego obozu Birkenau, ze względu na wyjątkowy charakter tego miejsca, będącego przede wszystkim cmentarzem, od początku nie tworzono żadnych wystaw. Starano się zachować tu stan zbliżony do oryginalnego. Jedynym nowym dużym elementem wprowadzonym na teren tej części obozu był Międzynarodowy Pomnik Ofiar Obozu, uroczyście odsłonięty w 1967r.

W pracach prowadzonych od kilku lat przez Muzeum skoncentrowano się na objaśnieniu i upamiętnieniu terenu i obiektów, na pokazaniu istotnych miejsc i najważniejszych wydarzeń z historii KL Auschwitz.
Uważając Birkenau za najważniejszą część obozowego kompleksu wszystkie prace koncepcyjne i projektowe rozpoczęto od tej właśnie części Muzeum. W połowie lat dziewięćdziesiątych umieszczono tam nowe tablice upamiętniające i objaśniające. Prowadzone są również prace nad wprowadzeniem nowych oznaczeń na terenie b. obozu Auschwitz I, w jego sąsiedztwie oraz w miejscu, gdzie znajdował się podobóz Buna (Monowitz, liczący w okresie szczytu 10 tys. więźniów pracujących dla niemieckiego koncernu IG Farben Industrie. W przygotowaniu znajdują się dalsze projekty dotyczące oznakowania terenów znajdujących się obecnie poza granicami Muzeum i strefy ochronnej, a więc m.in. tzw. Jundenrampe (w latach 1942-44 miejsce selekcji przywożonych do obozu Żydów, usytuowane przy głównej linii kolejowej przebiegającej w odległości 1,5 km od Auschwitz i Birkenau) czy biegnącej od tej rampy do Birkenau drogi, którą - od 1942 roku do maja 1944 czyli momentu uruchomienia bocznicy prowadzącej bezpośrednio do KL Birkenau - prowadzono do obozu tysiące deportowanych.

 

Historia KL Auschwitz | Muzeum | Zwiedzanie | Jak pomóc muzeum? | Publikacje | Aktualności | Odnośniki | Strona techniczna | Szukaj | Napisz do nas...